Upadłość konsumencka – to temat, który tylko pozornie nie wiąże się z tematyką bloga.

Rozwód, samo jego rozważanie nieraz przynosi pytania: „Jak ja sobie poradzę sama z kredytami, z utrzymaniem...”
W końcu co dwie pensje to nie jedna…,  a nie jeden kredyt łączy bardziej małżonków, niż zakładana na samym początku wielka miłość.

Nie muszę Ciebie zapewne przekonywać, iż pozostawanie w związku z powodów które nie płyną z serca, a z rozumu, to nie za dobry pomysł… Zapewne szybciej poradzisz sobie z problemami finansowymi, niż z poczuciem „zmarnowanego życia”.

Dzisiejszy artykuł jest odpowiedzią na problem jednej z Klientek:

Pani X jest w trakcie postępowania rozwodowego. Ona i jej mąż w trakcie trwania związku małżeńskiego (jak i przed jego zawarciem) zaciągnęli kredyty konsumpcyjne na łączną kwotę ok. 50.000,00 złotych (każdy samodzielnie zaciągał). Pani X jest zatrudniona na umowę o pracę z minimalnym wynagrodzeniem. Czy może zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości już po uzyskaniu wyroku sądu rozwiązującego małżeństwo? Przy założeniu, że Pani X nie ma żadnego majątku?

Żeby rzeczowo odpowiedzieć musimy zacząć od początków owej instytucji.

I. Czym jest upadłość konsumencka?

Jest to postępowanie sądowe dotyczące osób fizycznych (przeciętnego Kowalskiego), nieprowadzącego działalności gospodarczej (konsumenta), który stał się niewypłacalny.

Przykładowo: Pani X jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w zakładzie Y, zaciągnęła kilka kredytów konsumpcyjnych, przy czym zobowiązania te nie powstały w związku z działalnością gospodarczą, bowiem Pani X nigdy nie prowadziła jakiejkolwiek działalności.

Ale czym tak właściwie jest niewypłacalność?

To stan, w którym dłużnik nie jest w stanie spłacić swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

Oznacza to taką sytuację, w której dana osoba nie dysponuje środkami pieniężnymi pozwalającymi na bieżącą egzystencję i jednoczesną spłatę długów.

Przykładowo: Pani X zaciągnęła kilka kredytów konsumpcyjnych na łączną kwotę ok. 50.000,00 złotych, jest zatrudniona na umowę o pracę z minimalnym wynagrodzeniem, na utrzymaniu ma małoletnie dziecko – stąd nie jest ona w stanie regulować wszystkich obciążających ją zobowiązań kredytowych oraz zaspokajać choćby podstawowych potrzeb rodziny.

Celem upadłości konsumenckiej jest oddłużenie danej osoby poprzez umorzenie całości lub części jej długów (chodzi o długi, których konsument nie jest i nie będzie w stanie spłacić), a także odzyskanie przez wierzycieli należności od niewypłacalnego konsumenta.

Biorąc pod uwagę powyższe upadłość konsumencka umożliwia osobie, która złoży wniosek, zwolnienie z długów.

Należy jednak pamiętać, że ogłoszenie upadłości prowadzi do umorzenia zobowiązań finansowych, które powstały przed dniem ogłoszenia upadłości i nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym lub w wyniku wykonania planu spłaty.

Możliwe jest również, w wyjątkowych sytuacjach, oddłużenie konsumenta bez wykonania planu spłaty.

Przykładowo: Pani X zaciągnęła kilka kredytów konsumpcyjnych na łączną kwotę ok. 50.000,00 złotych, w dniu 3.01.2017 roku złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, która została ogłoszona w dniu 3.04.2017 roku – stąd wszystkie obciążające Panią X zobowiązania finansowe zostaną umorzone.

Celem postępowania jest ta okoliczności, aby zamiast indywidualnych postępowań sądowych i egzekucyjnych doprowadzić do łącznego i równego zaspokojenia roszczeń (wymagalnych jak i niewymagalnych) wierzycieli konsumenta skumulowanych w jedno postępowanie.

W postępowaniu upadłościowym dochodzi do sprzedaży (likwidacji) całego majątku konsumenta lub jego części. Uzyskane w ten sposób środki przekazuje się na zaspokojenie roszczeń wszystkich wierzycieli, którzy w określonym czasie zgłosili sędziemu – komisarzowi istnienie wierzytelności.

Jak wygląda postępowanie upadłościowe?

Sąd wyznacza syndyka, który:

⇒ spisuje majątek należący do upadłego;

⇒ weryfikuje zgłoszone przez wierzycieli roszczenia (co do prawdziwości oraz wysokości);

⇒ spienięża majątek upadłego (dokonuje jego sprzedaży);

⇒ uzyskane w powyższy sposób kwoty przekazuje wierzycielom;

Po likwidacji majątku upadłego ustalany jest przez sąd plan spłaty.

Obejmuje on część wierzytelności, których nie udało się zaspokoić z likwidacji majątku upadłego powstałych przed ogłoszeniem upadłości oraz wszystkie wierzytelności przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości.

Plan spłaty jest swoistego rodzaju sprawdzianem, w którym badana jest sumienność i uczciwość konsumenta, nagrodą zaś za terminowe opłacanie należności i wykonanie całości planu jest umorzenie całości lub części zobowiązań.

Sąd ustala jaka część dochodów konsumenta przeznaczana będzie na zaspokojenie tych wierzytelności i w jakim okresie konsument będzie miał wykonywać obowiązki związane z w/w planem spłaty. Ustalając plan spłaty wierzycieli, sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności i realność ich zaspokojenia w przyszłości.

W postanowieniu o ustaleniu planu spłaty sąd określi, w jakim zakresie i w jakim czasie, nie dłuższym niż 36 miesięcy (w niektórych przypadkach 54 miesięcy), konsument będzie musiał spłacać zobowiązania wynikające z listy wierzytelności i jaka część zobowiązań powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty.

Alternatywnym rozwiązaniem dla planu spłaty jest możliwość złożenia przez konsumenta tzw. propozycji układowych. Propozycje układowe to propozycja samego konsumenta, w której może przedstawić warunki likwidacji i restrukturyzacji majątku oraz wierzytelności.

II. Kiedy można ubiegać się o ogłoszenie upadłości konsumenckiej?

 Ostateczny efekt postępowania upadłościowego to całkowite lub częściowe zwolnienie konsumenta z długów.

Jednak ustawa przewiduje warunki, którym konsument musi sprostać aby móc skorzystać z omawianej instytucji – naruszenie ich będzie skutkować oddaleniem przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości:

⇒ zarówno przed ogłoszeniem upadłości jak i w trakcie postępowania konsument winien działać uczciwie, z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa;

⇒ konsument nie może umyślnie lub przez niedbalstwo doprowadzić do swojej niewypłacalności np. poprzez podjęcie działań / zaniechań ze szkodę wierzycieli, ukrywanie majątku w toku postępowania sądowego lub istotnie zwiększyć stopień niewypłacalności;

⇒ przeciwko konsumentowi nie mogło być prowadzone konsumencie postępowanie upadłościowe – dotyczy to także przypadku gdy postępowanie takie było prowadzone jednak z przyczyn innych niż wniosek konsumenta – zostało umorzone;

⇒ konsument nie może we wniosku podać nieprawdziwych lub niepełnych danych;

⇒ czynność prawna konsumenta nie może zostać prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli;

⇒ przeciwko konsumentowi w okresie ostatnich 10 lat (liczonych przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości) nie toczyło się konsumenckie postępowanie upadłościowe, które zakończyło się całościowym lub częściowym oddłużeniem lub w sytuacji gdy postępowanie takie toczyło się i w stosunku do konsumenta uchylono plan spłaty na skutek niewykonywania go przez konsumenta, nie składania sprawozdań, zatajania źródeł przychodu;

⇒ niemożliwym będzie skorzystanie z w/w instytucji w sytuacji, gdy konsument miał obowiązek złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości jako przedsiębiorca, a tego nie zrobił.

Nadto nie może złożyć wniosku o upadłość konsumencką:

⇒ spółka, wspólnik spółki osobowej, fundacja, stowarzyszenie;

⇒ łącznie małżeństwo (jednak każdy z małżonków może złożyć wniosek osobno);

⇒ osoba prowadząca działalność gospodarczą (także tą niezarejestrowaną);

III. Upadłość konsumencka, a małżeństwo i rozwód

Przypomnę zapytanie wstępne:

Przykład: Pani X jest w trakcie postępowania rozwodowego. Ona i jej mąż w trakcie trwania związku małżeńskiego zaciągnęli kredyty konsumpcyjne na kwotę ok. 50.000,00 złotych. Pani X jest zatrudniona na umowę o pracę z minimalnym wynagrodzeniem. Czy może zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości już po uzyskaniu wyroku sądu rozwiązującego małżeństwo? Przy założeniu, że Pani X nie ma żadnego majątku?

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, iż istotny jest termin prawomocnego orzeczenia rozwodu i czas jaki upłynął od tego momentu do chwili złożenia wniosku o upadłość konsumencką przez jednego z małżonków.

Bowiem w przypadku złożenia wniosku o upadłość w terminie nie przekraczającym jednego roku od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu rozdzielność majątkowa będąca jego skutkiem będzie bezskuteczna wobec masy upadłości, która powstaje z chwilą ogłoszenia upadłości konsumenckiej.

Oznacza to, że cały majątek wspólny małżeński wchodzi do masy upadłości. Z chwilą bowiem ogłoszenia upadłości konsumenckiej jednego z małżonków majątek wspólny małżeński wchodzi do masy upadłości celem zaspokojenia wierzycieli upadłego małżonka.

W przypadku zaś złożenia wniosku o upadłość w terminie przekraczającym jeden rok od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu rozdzielność majątkowa między byłymi małżonkami będąca jego skutkiem będzie skuteczna wobec masy upadłości, która powstaje z chwilą ogłoszenia upadłości konsumenckiej, a tym samym do masy upadłości wchodzi jedynie część majątku (który dotychczas był majątkiem wspólnym małżonków).

Do masy upadłości nie wchodzi jednak wynagrodzenie za pracę upadłego w części niepodlegającej zajęciu. Zakres dopuszczalnego zajęcia określają zaś już przepisy Kodeksu pracy, zgodnie z treścią których zajęcia wynagrodzenia za pracę można dokonać w następujących granicach: do wysokości trzech piątych wynagrodzenia – w przypadku gdy dłużnik posiada zobowiązani alimentacyjne lub do wysokości połowy wynagrodzenia – w przypadku zobowiązań innych niż alimentacyjne.

Wolna od zajęcia jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę (co do zasady, są wyjątki)

Brak majątku nie stanowi przeszkody w ogłoszeniu upadłości konsumenckiej. W przypadku bowiem, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania albo w masie upadłości brak jest płynnych funduszów na ich pokrycie, koszty te pokrywa tymczasowo Skarb Państwa.

Syndyk zwraca Skarbowi Państwa wypłacone kwoty niezwłocznie po wpływie do masy upadłości funduszów wystarczających na pokrycie kosztów postępowania.(art. 4917 ust. 4 p.u.) Jeżeli jednak do masy upadłości nie wpłyną fundusze wystarczające na pokrycie kosztów, wówczas koszty te uwzględnione zostaną w pełnej wysokości w planie spłaty wierzycieli.

IV. Konsekwencje upadłości konsumenckiej:

Najistotniejszą z konsekwencji upadłości jest fakt, iż wraz z jej ogłoszeniem cały majątek konsumenta – upadłego staje się tzw. „masą upadłości” – oznacza to, że tracimy możliwość zarządzania swoim majątkiem na rzecz syndyka.

Musimy wskazać i wydać cały majątek (wraz z dotyczącą go dokumentacją) syndykowi.

W skład masy upadłości wchodzi także nasze wynagrodzenie (w części niepodlegającej zajęciu). Po ogłoszeniu upadłości syndyk dokona spisu wszystkich posiadanych przez nas nieruchomości, oraz ruchomości (np. samochód, skuter, sprzęt RTV).

Wobec ogłoszenia upadłości wszystkie zobowiązania stają się natychmiast wymagalne – oznacza to, że zaciągnięty kredyt na 1.000,00 złotych, którego płatność miała nastąpić w terminie 10 miesięcy w ratach po 100 złotych każda – będzie płatny od razu i to w pełnej wysokości.

Ogłoszenie upadłości oznacza także znaczne ograniczenia w kwestii zawierania przez konsumenta umów – dozwolone jest jedynie zawieranie drobnych umów życia codziennego (np. dokonywanie zakupów w sklepie) – za środki pieniężne np. wynagrodzenie za pracę w niezajętej części.

Konsument po ogłoszeniu upadłości nie może bezpodstawnie zwolnić się z dotychczasowej pracy, porzucić zatrudnienia.

Istotnym jest także fakt, że ogłoszenie upadłości to moment wstrzymujący postępowania sądowe oraz egzekucyjne toczące się przeciwko konsumentowi – w jego miejsce w procesie wstępuje syndyk, którego zadaniem jest reprezentowanie upadłego.

icon
Jeśli masz pytania, potrzebujesz pomocy, indywidualnej konsultacji napisz do mnie na adres:

kancelaria@klemba.pl

1
Dodaj komentarz

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
1 Comment authors
Jarosław Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Jarosław
Gość
Jarosław

Witam
„Ogłoszenie upadłości oznacza także znaczne ograniczenia w kwestii zawierania przez konsumenta umów – dozwolone jest jedynie zawieranie drobnych umów życia codziennego (np. dokonywanie zakupów w sklepie) – za środki pieniężne np. wynagrodzenie za pracę w niezajętej części.”
Przez jaki okres to trwa? Już na zawsze ,czy przez np. 5 lat.